Our Story

In de loop van de decennia is er veel gezegd en geschreven over racisme en discriminatie. Een van mijn inspiratiebronnen was een meester op dit gebied. Voor mij stak hij met kop en schouders boven veel andere opinieleiders uit als het om racisme ging: de schrijver James Baldwin (1924-1987). Hij wist dit thema zo onder woorden te brengen dat hij iedereen de wind uit de zeilen nam die zijn eigen racisme wilde goedpraten, maar tegelijkertijd omarmde hij hen.

Wie was James Baldwin?

Laten we eens in zijn leven duiken. Wie was James Baldwin? Hij werd op 2 augustus 1924 in Harlem geboren. Zijn moeder, Emma Berdis Jones, was gescheiden van zijn alcoholistische vader. Ze hertrouwde met een baptistenpredikant. Op dertienjarige leeftijd schreef hij zijn eerste artikel, getiteld „Harlem – Then and Now”, dat werd gepubliceerd in het schooltijdschrift The Douglass Pilot, en hij schreef ook schooltoneelstukken. Een lerares op school merkte zijn talent op en nam hem mee naar het „echte theater“, tot grote schrik van zijn docenten, die niet gewend waren om blanke mensen te ontmoeten. Voor James was zij de reden waarom hij zijn blanke medemensen niet haatte, ondanks het feit dat hij te maken had met wijdverbreid racisme en zelfs mishandeling door blanke politieagenten. James ging naar de Frederick Douglass Junior High en daarna naar de DeWitt Clinton High School in de wijk Bedford Park in de Bronx. Daar werkte Baldwin samen met Richard Avedon aan het schoolblad als literair redacteur. Zijn stiefvader had graag gezien dat James net als hij predikant zou worden, en James was dan ook korte tijd een succesvolle predikant

in de Pinksterkerk, maar op zijn zeventiende keerde hij de kerk de rug toe. Hij vond de hele kerkelijke instelling hypocriet en racistisch. Een paar jaar eerder had hij de schilder Baldwin Delaney ontmoet. Delaney werd een mentor voor Baldwin. Hij begon met het schrijven van korte verhalen, essays en boekrecensies, waarvan sommige later werden gebundeld in het boek Notes of a Native Son (1955). Op 24-jarige leeftijd verliet hij de Verenigde Staten, gedesillusioneerd door de alomtegenwoordige vooroordelen en het racisme, en vestigde hij zich in Parijs.

Baldwins eerste roman, Go Tell It on the Mountain, verscheen in 1953; het was een semi-autobiografische bildungsroman. Zijn eerste essaybundel, Notes of a Native Son, verscheen twee jaar later. Baldwins tweede roman, Giovanni’s Room, veroorzaakte bij de eerste uitgave in 1956 veel opschudding vanwege de expliciete homo-erotische inhoud. Andere romans van Baldwin waren onder meer: Another Country (1962) en Tell Me How Long the Train’s Been Gone (1968). In die romans behandelt hij controversiële onderwerpen zoals institutioneel racisme, biseksualiteit, interraciale liefde en buitenechtelijke relaties.

Hoewel hij het liefst herinnerd wilde worden als een groot schrijver, is Baldwin bij het grote publiek vooral bekend geworden vanwege zijn politieke activisme. Vanaf 1963 werd hij steeds meer een woordvoerder voor burgerrechten, met name als het ging om het verdedigen van de rechten van zwarte Amerikanen. Zijn toespraken en politieke essays waren zowel confronterend als bindend. Hij bracht de woede en frustratie van de zwarte bevolking als geen ander tot uitdrukking. Vlijmscherp, maar met een ongekende verzoenende toon. Die toon werd luider na de moorden op zijn persoonlijke vrienden Medgar Evers, Malcolm X en Martin Luther King Jr. Zijn laatste werk Remember this House bleef onvoltooid, maar vormde de basis voor de documentaire I Am Not Your Negro.

Inspirator

Voor mij is Baldwin een grote inspiratiebron. De stijl van zowel zijn romans als zijn essays wordt gekenmerkt door toegankelijkheid en eenvoud, maar is tegelijkertijd elegant en verfijnd. Er is nauwelijks een andere schrijver die je op zo’n manier met harde feiten confronteert, maar dit tegelijkertijd combineert met vergevingsgezindheid, inzicht en empathie. Hij was zowel zwart als homoseksueel, wat hem in een dubbele nadelige positie kon brengen, zeker in zijn tijd. Een interviewer merkte eens op: "But when you were starting as a writer you were black, impoverished and homosexual. You must have said to yourself: Gee, how disadvantaged can you get?" Waarop Baldwin kort en bondig antwoordde: "Oh no, I thought I hit the jackpot." Over homoseksualiteit schreef hij: "Everybody's journey is individual. If you fall in love with a boy, you fall in love with a boy. The fact that many Americans consider it a disease says more about them than it does about homosexuality. ”

Een door blanken gecreëerd beeld

Als hij het woord nam, kon hij een zaal tot stilte brengen. Bijvoorbeeld wanneer hij het had over de term ‘nigger’, die impliceert dat je als zwarte man een tweederangsburger bent. Hij stelt dat de manier waarop zwarte mensen tot dan toe in de samenleving werden gezien, in feite een door blanken gecreëerd beeld is.

“But in order to change a situation one has first to see it for what it is: in the present case, to accept the fact, whatever one does with it therafter, that the Negro has been formed by this nation, for better and for worse, and does not belong to any other. ”

De situatie onder ogen zien

Baldwin zei dat het cruciaal was voor zowel blanken als zwarten om die situatie onder ogen te zien. Daarmee ging hij in tegen het idee van de Amerikaanse Droom, die een samenleving voor ogen heeft waarin iedereen gelijke kansen zou hebben en tot hoge posities zou kunnen opklimmen. Dat mensen ‘kleurenblind’ zouden zijn, is een utopie.

“But in order to change a situation one has first to see it for what it is: in the present case, to accept the fact, whatever one does with it therafter, that the Negro has been formed by this nation, for better and for worse, and does not belong to any other. ”

Als zowel blanken als zwarten de mythes loslaten en zichzelf en elkaar zien zoals ze werkelijk zijn, zouden ze samen naar een oplossing kunnen zoeken en kunnen er daadwerkelijk veranderingen plaatsvinden.

“And if the word integration means anything, this is what it means: that we, with love, shall force our brothers to see themselves as they are, to cease fleeing from reality and begin to change it”

Af en toe staat er iemand op die niet alleen de vinger op de zere plek legt, maar tegelijkertijd de hand naar je uitstrekt. Iemand die het probleem op een toegankelijke manier weet te verwoorden, je inzicht geeft in wie de ander en jijzelf zijn, en zich ook in je kan inleven. Iemand die, ondanks de ellende die hij heeft meegemaakt en de discriminatie die hij heeft ondergaan, een open en inclusieve blik heeft behouden. Om af te sluiten met de woorden van James Baldwin:

"Neither love nor terror makes one blind: indifference makes one blind."